اخبار سایت

شما اینجا هستید:
خار شتر و عرق ترنجبین

خار شتر و عرق ترنجبین

یکی از سوغات شهر طبس عرقیات دارویی است .

طبس با درارا بودن کویر گسترده و وجود فراوان گیاه خارشتری یکی از مراکز تولید عرق ترنجبین – ماده باارزش دارویی- است.

ام فارسی : خار شتر

نام علمی:  Alhagi maurorum

نام انگلیسی:  Persian mannaplant

 

پراکندگی

خار شتر از خانواده پروانه آسیاها papilionacees و از بقولات (لکومینوز) می باشد . این خانواده دارای کاسبرگ زنگ مانند با پنج دندانه کوتاه می باشد. میوه این خانواده ناشکوفا است، دانه ها در داخل نیامک پهلوی هم و نامرتب قرار دارد. این گیاهان دارای ساق های منشعب خاردار می باشند و برگ ها ساده و کامل می باشد. این گونه در تمام نقاط ایران، سمنان، خراسان، آذربایجان، سیستان و بلوچستان، هرمزگان ، کرمان، یزد و خوزستان وجود دارد. این گونه خود به دو زیر گونه تقسیم می گردد یکی دارای برگ های درشت بوده و دیگری دارای برگ های ریز می باشند .

خار شتر گیاهی است چندین ساله که در تمام خاک ها می روید و مخصوص خاک های فقیر می باشد و حتی در خاک هائی که دارای قشر سفیدرنگ نمک می باشد می روید . ریشه این گیاه خیلی عمیق است و تا ۵ ـ ۶ متر هم می رسد و از این لحاظ در مقابل کم آبی مقاومت زیاد دارد . خارشتر گیاهی است مقاوم به سرما و تا ارتفاع ۴۰۰ متری مشاهده گردیده است و در برخی مناطق همچون بلوچستان بیشترین غذای شتر به طور معمول از گونه خارشتر است . بیشترین زمان مناسب تولید و برداشت علوفه خارشتر در زمان گل دهی و بذردهی می باشد .

 

در فصل گرما روی برگ و شاخه های آن قطرات سخت ترنجبین به شکل شبنم سفت شده مشاهده می شود.

روغن برگ گیاه برای دردهای روماتیسمی بسیار مفید بوده و روغن گل های آن برای بواسیر مورد استفاده قرار می گیرد.

عرق خارشتر برای دفع سنگ کلیه ومثانه بسیار مفید بوده ومورد استفاده قرار می گیرد.

خارشتر

ترنجبین به فارسی “ترانگبین” یا “ترنگبین” است. آن را به فرانسوی Manne d”hedysarum و Manna d”alhagi و Manne de perse و به انگلیسی Manna of hedysarum و به عربی “ترنجبین” می نامند.

ماده ای است شیرین که به صورت شبنم روی گیاه حاج یا خارشتر (با نام علمی Alhagi maurorum) یا خاربز می نشیند. در یک بررسی که توسط مرکز تحقیقات کشاورزی و منابع طبیعی خراسان انجام شد، مشاهده شد که این شیرابه‌های قندی در نتیجه عمل حشره ای به طور طبیعی و با ایجاد شکاف به خارج تراوش می شود.

گیاه خارشتر درختچه یا بوته خاری است که در بیابان ها و دشت های کم ارتفاع ایران مانند خراسان، یزد، تبریز، زرند، اطراف قم و بوشهر به طور خودرو فراوان دیده می شود.

سابقا از ترنجبین در کارخانجات ساده قندگیری به طور سنتی قند می گرفتند، ولی بعدها چون فروش ترنجبین از نظر دارویی بازار بهتری پیدا کرد، آن را فقط به عنوان دارو می فروشند.

ترنجبین حاوى ترکیبات قندى مختلفى چون گلوکز و فروکتوز، ساکاروز و ترى ساکارید است که به راحتى در آب حل مى شود.

خواص ترنجبین

* ترنجبین طبق نظر حکمای طب سنتی گرم، ولی در عین حال تر است.

* ملین و مسهل است. دوز مصرفى ترنجبین به عنوان ملین بر حسب سن بیمار بین ۱۰ تا ۷۰ گرم است که با کمى آب مصرف مى شود.  این گیاه اگر در مقدار کم خورده شود، ملین و اگر به مقدار زیاد مصرف شود، مسهل است.

* در تسکین سرفه و درد سینه موثر است.

* برای تسکین عطش و تب مفید است.

* خاصیت ضدعفونی کنندگی خوبی دارد و میکروب ها را از بین می برد، به همین دلیل برای درمان بیماری های عفونی مفید است.

* خوردن ترنجبین با آب پنیر برای اخراج اخلاط سوخته، با ماءالشعیر برای دفع اخلاط گرم، با کره برای باز کردن ادرار (در مواردی که ترشح ادرار بند می آید) مفید است.

* اگر ترنجبین با آب زیره خورده شود، برای دفع صدای شکم که با تب خفیفی توام باشد، نافع است.

* جوشانده آن معرق است.

* مالیدن روغن برگ های آن برای روماتیسم خیلی نافع است.

* گل های آن برای بواسیر مفید است.

* عرق گیاه ترنجبین اگر مدتی کم کم خورده شود، برای دفع سنگ کلیه و مثانه تا حدودی مؤثر است.

احتیاط کنید

* بسیاری از خانواده‌ها برای بهبود زردی کودک خود از مخلوط ترنجبین و آب قند استفاده می‌کنند که این مواد، نه تنها تاثیری در بهبود زردی کودک ندارند، بلکه باعث اسهال و استفراغ نوزاد نیز می‌شوند.

در یک مطالعه تحقیقاتی که توسط اعضای هیات علمی دانشگاه علوم پزشکی لرستان با هدف بررسی اثر ترنجبین خوراکی در کاهش زردی نوزادان انجام گردید، نشان داده شد که علیرغم باورهای بومی مبنی بر تاثیر ترنجبین در کاهش زردی نوزادی، تجویز این ماده اثر قابل توجهی در درمان زردی ندارد.

* بیماران مبتلا به حصبه، اسهال خونی، بواسیر، خون ادراری و آبله از خوردن ترنجبین خودداری کنند.

* ترنجبین برای طحال و اشخاص گرم مزاج مضر است.

تهیه آب ترنجبین

برای تهیه آب ترنجبین، مقداری ترنجبین را در آب جوش حل می کنند. سپس مایع صاف روی آن را بر می دارند و می گذارند قدری بماند تا مواد خارجی آن ته نشین شود. حالا مایع صاف شده روی آن، آماده خوردن است.

آب ترنجبین اگر صبح ناشتا خورده شود، موثرتر است. مقدار خوراکی معمول آن ۱۲ تا ۳۵ گرم است.

مریم مرادیان نیری – کارشناس علوم تغذیه

در صورت داشتن اسناد و اطلاعات و تصاویر جدیدتر ؛آنرا به همراه نام خود

به آدرس tabasenc@yahoo.com ارسال فرمایید

“استفاده از مطالب سایت با ذکر منبع (www.tabasenc.ir) بلا مانع است”

0
2 یک نظر در “خار شتر و عرق ترنجبین
Pingback: مرباهای طبس | دانشنامه طبس گلشن
شيرازي گفته ها:

برای زردی کودک داروی بسیار خوبی است اما ترنجبین به تنهائی یابهخ شکلی شما فرمودید نیست ما توشیرازاز عرق شاطره یاعرق بید برای حل این دارو استفاده می کنیم وهمراه آن میوه عناب رادرعرقیات ذکر شده به کودک میدهیم تعجب می کنم که چیزی راکه خود مردم سالیان سال ازآن به عنوان درمان استفاده کردند رااین چنین هراس ناک ازش نام می برید

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد.